Отримано 09.02.2022, Доопрацьовано 25.04.2023, Прийнято 23.05.2022
Метою роботи є встановлення темпоральних особливостей термінографічної діяльності у сфері української фізичної і хімічної спеціальної лексики. Для досягнення цієї мети необхідно виконати завдання: визначити показники темпоральності термінографічних праць з фізики та хімії, схарактеризувати динаміку розвитку термінографічних процесів протягом 1940–2010-х років, встановити види термінографічних праць з фізики та хімії, визначити інтенсивність їх видання за різними класифікаційними ознаками. Методологія дослідження полягає у використанні загальнонаукових і спеціальних методів для вивчення української термінографії з природничих наук. Застосування аналітико-синтетичного, логічного, порівняльного методів дало змогу встановити видові особливості українських термінографічних праць в темпоральному контексті. За допомогою статистичного методу обґрунтовано періодизацію розвитку сучасної природничої термінології, виявлено закономірності публікаційної активності за видами термінографічних видань. Наукова новизна роботи полягає в тому, що в статті встановлено системний характер українських термінографічних праць з фізики і хімії, створених протягом 1990-2010-х років і призначених для задоволення інформаційних потреб фахівців у сучасному поняттєво-термінологічному апараті. Висновки. Позитивна динаміка системи українських термінографічних праць дозволяє виконати градацію за: способом опису лексичного значення слова, широтою охоплення термінологічної лексики, структурою видань, первинністю виходу в світ. Лексикографічні праці довідковоенциклопедичного типу переважають над перекладними словниками, що сприяє уніфікації поняттєво-термінологічного апарату. Термінологічна лексика є компонентом глобального національного ідеалу, який виконує функцію генератора ідей щодо суспільного розвитку. Дослідження і перевидання термінологічних здобутків минулого засвідчує єдність аксіологічних, науково-технічних, світоглядних, політичних, духовних смислів, які перебувають між собою в нерозривному діалектичному зв’язку
термінологія; термін; словник; енциклопедія; термінографія; спеціальна лексика
[1] Bondarets, O.V., Bulavin, V.I., Dubichynskyi, V.V., Nekrasov, O.P., Pavlova, H.D., & Tereshchenko, L.Ya. (2003). Handbook of chemical terminology. Kharkiv: NTU KhPI.
[2] Bondarets, O.V., Tereshchenko, L.Ya., Bulavin, V.I., Hordiienko, O.V., & Dubichynskyi, V.V. (2006). Chemical terminology. Kharkiv: NTU KhPI.
[3] Bohush(Andrusyshyn), O.M. (2015). Ukrainian astronomical terminology of the end of the 19th century - the first third of the 20th century. (Extended abstract of candidate’s thesis, Lutsk).
[4] Vasylenko, F.I., Vasylenko, I.F., Chernovol, M.I., Solovykh, Ye.K., & Hrabenko, V.K. (2001). Fundamentals of design and applied mechanics. Multilingual terminology. Kirovohrad.
[5] Volkova, I.V. (2002). Lexical and semantic characteristics of modern Ukrainian physical terminology (based on specialized publications of the 90s of the twentieth century). (Candidate’s thesis, Kharkiv).
[6] Komova, M.V. (2003). Ukrainian terminography (1948-2002): Bibliographic index. Lviv: Liha-Pres.
[7] Komova, M.V., & Kochan I.M. (2020). Scientific research in Ukrainian terminology. Lviv, Triada-Plius.
[8] Kuibida, V.V. (2012). The development of natural science in Ukraine in the seventeenth - early twenty-first century: origins, evolution of folk and scientific terminology. (Extended abstract of Doctor’s thesis, Pereiaslav-Khmelnytskyi).
[9] Mykulchyk, R.B. (2016). Surname terms in the language of the Ukrainian physical term system:features of structure and functioning. (Extended abstract of candidate’s thesis, Lviv).
[10] Nakonechna, H.V. (1994). Formation and development of Ukrainian chemical terminology. (Extended abstract of candidate’s thesis, Kyiv).
[11] Orlova, T.M. (1999). Semantic structure and linguistic and stylistic possibilities of movement names in the modern Ukrainian language. (Extended abstract of candidate’s thesis, Zaporizhzhia).
[12] Pyletskyi, V.Y. (1986). The ratio of national and international in the word-formation structure of Ukrainian physical terms. (Extended abstract of candidate’s thesis, Kyiv).
[13] Pylypchuk, D. (2020). Dictionaries of the Ukrainian language: 1596- 2018: Bibliographic index. Kyiv: VTs Prosvita.
[14] Protsyk, I.R. (1999). Ukrainian physical terminology of the second half of the XIX-first third of the XX century. (Candidate’s thesis, Lviv).
[15] Protsyk, I.R. (2004). Ukrainian physical terminology at the turn of the century. Lviv: Vyd. tsentr LNU im. I.Franka.
[16] Solomakhin, A.F. (2015). Structure, functioning and development of astronomical terminology in the Ukrainian language (second half of the XX - early XXІ centuries). (Extended abstract of candidate’s thesis, Kharkiv).
[17] Sukhovieiev, V.V., Lukashova, N.I., & Senchenko, H.H. (2000). Modern Ukrainian chemical nomenclature and terminology. Part 1. The main classes of inorganic compounds. Nizhyn: NDPU im. M.Hoholia. [in Ukrainian].
[18] Tolmachova, V.S., Kovtun, O.M., Hordiienko, O.V., Kornilov, M.Yu., & Vasylenko, S.V. (2007). Modern terminology and nomenclature of organic compounds. Kyiv: Vyd-vo NPU im. M. P. Drahomanova.
[19] Tolmachova, V.S., Kovtun, O.M., Hordiienko, O.V., Kornilov, M.Yu., & Vasylenko, S.V. (2008). Modern terminology and nomenclature of organic compounds. Ternopil: Navch. knyha – Bohdan.
[20] Tsymbal, N.A. (2007). Modern Ukrainian terminology of organic chemistry. Uman: RVTs Sofiia.
[21] Tsymbal, N.A. (2001). Formation of Ukrainian terminology of organic chemistry in the 90s of the twentieth century. (Extended abstract of candidate’s thesis, Kyiv).
[22] Tsymbal, N.A. (2012). Ukrainian chemical terminology. Uman: Uman State Pedagogical University named after Pavlo Tychyna.
[23] Tsymbal, N.A. (2015). Ukrainian chemical terminology. Uman: Uman State Pedagogical University named after Pavlo Tychyna.